सुस्वागतम !!! MPSC Alert ह्या वेबसाईट वर आपले स्वागत आहे.

Apr 17, 2019

युरो चलनाला २० वर्षे पुर्ण (चालू घडामोडी)

euro


 ‘युरो’ या चलनाला यावर्षी 20 वर्षे पूर्ण झाली. ‘युरो’ हे युरोपीय संघाच्या (EU) युरोक्षेत्रामधील देशांचे अधिकृत चलन आहे.

⏩युरोचा इतिहास

7 फेब्रुवारी 1992 रोजी नेदरलँड्सच्या मास्ट्रिच शहरात झालेल्या करारामध्ये युरोपीय संघासाठी समान चलन वापरण्याचा निर्णय घेतला गेला. 16 डिसेंबर 1995 रोजी माद्रिद येथे ह्या चलनाचे नाव ‘युरो’ असे ठेवले गेले.

प्रत्येक वापरकर्त्या देशाच्या चलनाबरोबर युरोचा विनिमय दर दिनांक 31 डिसेंबर 1998 रोजी ठरवला गेला. आणि दिनांक 1 जानेवारी 1999 रोजी ‘युरो’ चलन अस्तित्वात आले, परंतु त्यावेळी त्याचा वापर केवळ इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपाचाच होता. दिनांक 1 जानेवारी 2002 रोजी युरोच्या नोटा व नाणी अधिकृतपणे वापरात आणली गेली.
युरोच्या वापरावर नियंत्रण राखण्यासाठी युरोपियन सेंट्रल बँक (ECB) की स्थापना जून 1998 मध्ये जर्मनीच्या फ्रँकफर्ट या शहरात केली गेली.

युरो चलन 5 ते 500 युरो या दरम्यान मूल्य असलेल्या 7 प्रकारच्या करेंसी नोट छापल्या जातात. या चलनासाठी ‘€’ (EUR) हे चिन्ह सामान्यतः प्रचलित आहे.

⏩चलनाची मान्यता

युरोपियन संघाच्या विद्यमान 28 सदस्य राष्ट्रांपैकी 19 राष्ट्रे युरो हे चलन अधिकृतरित्या वापरतात, ते म्हणजे - ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, सायप्रस, एस्टोनिया, फिनलँड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, आयर्लंड, इटली, लाटव्हिया, लिथुएनिया, लक्झेमबर्ग, माल्टा, नेदरलँड्स, पोर्तुगाल, स्लोव्हाकिया, स्लोव्हेनिया व स्पेन.

तसेच युरोपाबाहेर अनेक देशांची राष्ट्रीय चलने युरोसोबत संलग्न केली गेली आहेत. अमेरिकन डॉलर खालोखाल परकीय चलनासाठी वापरले जाणारे युरो हे जगातले दुसरे मोठे चलन आहे. 

युरोपीय संघातल्या ब्रिटन, स्विडन आणि डेन्मार्क सारख्या मोठ्या देशांनी युरोला आपले चलन म्हणून मान्य केलेले नाही.

⏩युरोचा फायदा

युरोचा सर्वात मोठा फायदा हा आहे की सदस्य देशांच्या नागरिकांना आपसात विनिमय दरामधील घट आणि वाढ बाबतच्या चिंतेपासून मुक्ती मिळाली. शिवाय सीमापार व्यापार, गुंतवणूक आणि व्यवसायामध्ये स्थिरता येत त्यांच्या वाढीला चालना मिळाली.

⏩युरोचा प्रवास

पहिल्या दशकात युरोपियन सेंट्रल बँकेनी (ECB) मुख्यताः वाढ आणि महागाईच्या दृष्टीने त्याचे उद्दीष्ट साध्य केले. पण सोबतच युरोक्षेत्रातला तणाव मोठ्या प्रमाणात आंतर-क्षेत्रीय आर्थिक असंतुलनांच्या स्वरूपात बळावला, ज्यामुळे स्पेन, पोर्तुगाल, ग्रीस आणि आयर्लंड अश्या अनेक देशांना जास्त फायदा झाला.

2009-10 या आर्थिक वर्षापासून सुरू झालेल्या दुसऱ्या दशकात पहिल्या दशकात तयार झालेल्या असंतुलनाचा परिणाम ECBला भोगावा लागला, जे अवांछिततेच्या सूक्ष्म परिणामाशी निगडित होते. 2008 साली उद्भवलेल्या वैश्विक मंदीनंतर हे असंतुलन अधिकच वाढले.

No comments:

Post a Comment